CỔNG THÔNG TIN DU LỊCH SƠN TÂYCỔNG THÔNG TIN DU LỊCH SƠN TÂY

Không gian văn hóa là một khái niệm chỉ một phạm vi trong đó có những tương đồng về hoàn cảnh tự nhiên, dân cư sinh sống với những mối quan hệ về nguồn gốc lịch sử, những tương đồng về trình độ phát triển kinh tế hình thành nên những đặc trưng văn hóa chung thể hiện trong mọi lĩnh vực đời sống văn hóa.

Địa danh diên cách cổ kim xứ Đoài

Địa danh xứ Đoài xuất hiện như một quẻ trong Kinh Dịch “Đoài phương tĩnh nhất khu”. Tuy không xác định được thời gian cụ thể của địa danh này, song xứ Đoài vốn đã in sâu trong tâm thức của cư dân và thường xuất hiện như một không gian văn hóa trong các câu ca dao - tục ngữ quen thuộc thời Hậu Lê. Tiếng ai như tiếng xứ Đoài/ Ăn cơm thì ít ăn khoai thì nhiều. Xứ Đoài là một vùng đất rộng lớn bao bọc trung tâm châu thổ sông Hồng ở phía Tây, Tây bắc và Bắc. Nơi đây được định vị bởi sông Đà ở phía trên và sông Nhị Hà ở phía dưới, tả ngạn có ngọn núi Tam Đảo và hữu ngạn có ngọn núi Tản Viên hùng vĩ. Núi Tản Viên không chỉ là ngọn núi huyền thoại trong truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh, mà còn là ngọn núi “linh thiêng” của xứ Đoài. “Thần công trăm trận tan kình ngạc/ Thánh hiển muôn đời dựng núi sông”.

Sự cộng sinh giữa các tiểu vùng văn hóa

Chính sự cộng sinh giữa các tiểu vùng văn hóa, thiên nhiên xứ Đoài đa dạng: núi cao, gò đồi đá ong, thung lũng, cánh đồng lúa nước, đường đi lên, xuống lượn quanh, hai dòng sông Hồng và sông Tích Giang bao bọc hai hướng Bắc- Nam, tắm tưới phù sa và gây nhiều lũ lụt…

 

Đình làng So - nét đẹp kiến trúc xứ Đoài
Đình làng So - nét đẹp kiến trúc xứ Đoài

 

Văn hóa xứ Đoài là sự cộng sinh giữa các tiểu vùng văn hóa, ngoài tín ngưỡng nông nghiệp của cư dân Việt cổ nói chung, đồng bằng châu thổ sông Hồng nói riêng, xứ Đoài còn mang dấu ấn của tín ngưỡng thờ thủy thần ven các con sông Hồng, sông Đáy, sông Hát. Nhưng tiêu biểu hơn cả chính là tín ngưỡng thờ sơn thần, hay Tản Viên Sơn Thánh – một trong tứ bất tử của tín ngưỡng người Việt. Chính những nét tín ngưỡng ấy đã hun đúc cho tổ tiên cư dân xứ Đoài tính cách dung mãnh, quật cường, làm nền tảng cho tính cách anh hùng, thượng võ yêu nước. Đó chính là tính cách nổi bật, là cốt tính xứ Đoài, là đặc trưng truyền thống của con người xứ Đoài qua hàng ngàn năm lịch sử.

Đất trăm nghề với những địa danh nổi tiếng

Trong nền cảnh, trong môi trường sinh thái nhân văn của xứ Đoài, đã hình thành nên những nghề thủ công truyền thống. Căn cứ vào các di vật khảo cổ học có thể thấy ngay từ hồi xa xưa, nghề đan lát và nghề gốm sớm đã xuất hiện ở xứ Đoài. Những mảnh đồ gốm thô cùng những hiện vật bằng đá đã tìm thấy ở Phong Vân, Tôn Lập, Vạn Thắng (huyện Ba Vì) và khu vườn sau Điếm Hè, thôn Mông Phụ, xã Đường Lâm (thị xã Sơn Tây)… Nghề trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa, trồng bông dệt vải cũng phát triển khá sớm ở nhiều nơi. Ở những thế kỷ tiếp theo, các nghề thủ công truyền thống ở xứ Đoài không thay đổi nhiều, nhưng phát triển hơn về quy mô và cơ cấu, hình thành các phường hội, các hiệp thợ thủ công. Các làng Cổ Đô (Kẻ Mộc), Hoắc Xa, Chu Quyến, Chu Chàng… có nghề trồng dâu nuôi tằm dệt lụa. Xứ Đoài với hàng trăm làng nghề truyền thống, lập nghiệp trên đất Kinh Kỳ- Kẻ Chợ, tạo nên sự thịnh vượng của Thăng Long- Hà Nội. Nghề chạm gỗ thuộc xứ Đoài: Chàng Thôn, Nhân Hiền, Chàng Sơn, Quốc Oai, (tương truyền ông tổ nghề ở Chàng Thôn- Ba Vì). Nghề rối nước làng Gia, gốm Phú Nhi, nghề Đá ong Đường Lâm…Và rất nhiều sản vật đất trời xứ Đoài ban tặng, có thể tạo thêm những nghề mới. Bao nhiêu làng nghề là bấy nhiêu nét tài hoa cha ông gửi lại, giúp con cháu có cuộc sống no đủ, bình yên.

 

Nghề làm đá ong nổi tiếng xứ Đoài
Nghề làm đá ong nổi tiếng xứ Đoài

 

Miền đất địa linh nhân kiệt đầy huyền tích

Xứ Đoài không những là nơi có núi sông kỳ thú cảnh quan thiên nhiên phong phú, đa dạng, mà còn là nơi có nhiều công trình kiến trúc văn hóa lịch sử nổi tiếng. Xứ Đoài xưa vốn có nhiều đình, chùa, đền quán, cảnh trí lên thơ, để lại những dấu ấn sâu đậm trong lòng mỗi người dân đất Việt, ăn sâu trong tiềm thức của nhân dân. Xứ Đoài trầm tích một vùng văn hóa tâm linh Lạc Việt. Đền Và, chùa Mía, chùa Tây Phương, chùa Thầy, đền miếu thần kỳ, đình làng Tây Đằng, những truyền thuyết, huyền thoại Sơn Tinh Thủy Tinh, sự tích thần Tản Viên- một trong tứ vị thần bất tử Việt Nam: Hai Bà Trưng, Bố Cái Đại Vương- vua lớn Phùng Hưng… Đường Lâm quê hương của Phùng Hưng, Lăng Ngô Quyền, Thành cổ Sơn Tây, Nhà thờ Giang Văn Minh, Thành phủ Quảng Oai, Phủ thành Quốc Oai …với những bài văn tế thần, lễ nghi cũng bái, lễ hội đền chùa, các lễ hội về Thánh Tản: rước bài vị Thánh qua sông Hồng, mở tiệc cá gỏi làm bằng cá lăng, cá quất dâng lên Sơn Tinh, rước Thánh Tản về tế Đền Hùng… tràn khí thiêng địa linh, nhân kiệt. Người Việt Nam bao đời nay vẫn ngưỡng vọng nối kết cùng sức mạnh tâm linh.

 

Cổng làng Đường Lâm
Cổng làng Đường Lâm

 

Lịch sử và thuần phong mỹ tục

Xứ Đoài còn lưu giữ được những phong tục chất phác, mộc mạc, những nét tinh túy độc đáo nhất của người Việt cổ. Ví như ở xã Phù Lập huyện Bạch Hạc cũ, từ trước tới nay không hề thờ phật, hàng năm đến ngày trừ tịch không trồng nêu, tất cả Về mặt phong tục, kỵ hèm thường gắn liền với các lễ thức thờ thành hoàng làng. Lễ hội Hai Bà Trưng ở Hát Môn có tục làm bánh trôi dâng tiến. Lệ tục này bắt nguồn từ sự tích bà lão làng Hát làm bánh trôi dâng tiến vua Trưng khi xưa. Hay như tục làm tiệc cá trong các lễ hội về Thánh Tản ở các làng ven sông Tích, vốn là một lệ tục có liên quan đến sự tích thần núi Tản Viên dạy dân đánh cá thủa xưa. Nét độc đáo của phong tục xứ Đoài còn phải kể đến những đặc sản trong văn hóa ẩm thực của cư dân nơi đây. Các món ăn truyền thống, các của ngon vật lạ được lưu truyền ở xứ Đoài từ xa xưa.các ngày lễ tiết, tế tự đều không dùng giấy vàng, giấy bạc và đồ mã. Về mặt phong tục, kỵ hèm thường gắn liền với các lễ thức thờ thành hoàng làng. Lễ hội Hai Bà Trưng ở Hát Môn có tục làm bánh trôi dâng tiến. Lệ tục này bắt nguồn từ sự tích bà lão làng Hát làm bánh trôi dâng tiến vua Trưng khi xưa. Hay như tục làm tiệc cá trong các lễ hội về Thánh Tản ở các làng ven sông Tích, vốn là một lệ tục có liên quan đến sự tích thần núi Tản Viên dạy dân đánh cá thủa xưa. Nét độc đáo của phong tục xứ Đoài còn phải kể đến những đặc sản trong văn hóa ẩm thực của cư dân nơi đây. Các món ăn truyền thống, các của ngon vật lạ được lưu truyền ở xứ Đoài từ xa xưa.

Từ Khóa cuối trang:

Tìm

về

không

gian

văn

hoá

xứ

Đoài

 
 
Bản quyền cổng thông tin: UBND thị xã Sơn Tây
Chịu trách nhiệm chính: Trưởng phòng VHTT - UBND thị xã
Địa chỉ: Số 01, phố Phó Đức Chính, phường Lê Lợi, thị xã Sơn Tây, Hà Nội
Số đt: 02433 832 222
Email: pvhtt_sontay@hanoi.gov.vn
 
 

 

Top