CỔNG THÔNG TIN DU LỊCH SƠN TÂYCỔNG THÔNG TIN DU LỊCH SƠN TÂY

Đền Và (còn gọi là Đông Cung) nằm cách trung tâm thị xã Sơn Tây khoảng 2km. Toàn bộ khu vực đền tọa lạc trên một quả đồi thấp được bao bọc bởi rừng cây lim cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Từ trên cao nhìn xuống, quả dồi có hình một con rùa đang bơi về phía mặt trời mọc. Đền Và là một trong gần 200 di tích ở vùng xứ Đoài thờ Đức Thánh Tản Viên Sơn - Một trong "Tứ bất tử" trong tâm linh người Việt (cùng với Thánh Gióng, Chử Đồng Tử và Mẫu Liễu Hạnh).

Theo truyền thuyết, Tản Viên Sơn Thánh còn được gọi là "Đệ nhất Phúc đẳng thần", là con rể Vua Hùng thứ sáu, chồng của công chúa Ngọc Hoa, người đã có công lớn giúp dân đánh thắng Thủy Tinh bằng những trận thủy chiến ác liệt nay vẫn còn nhiều dấu tích ở sườn đông dải Ba Vì. Nhân dân biết ơn Người, cho lập đền thờ nơi đây, tương truyền từ thời nước ta còn thuộc ách đô hộ nhà Đường.

Đền Và

Cho đến nay, các nhà nghiên cứu ghi nhận, đền Và đã trải qua 3 lần tôn tạo lớn: Năm 1829 (năm Minh Mạng thứ 10), năm 1902 (năm Thành Thái thứ 14) và năm 1932 (năm Bảo Đại thứ 7). Đền có diện tích trên 2.000m2, được xây dựng theo kiểu "nội công ngoại quốc". Kiến trúc hiện nay có các hạng mục công trình: Nghi môn, gác trống, gác chuông, lầu Cô Chín, dinh Ngũ Hổ, tả - hữu mạc, tiền tế, thượng điện, hậu cung…Các công trình được xây dựng bằng các vật liệu quý như gỗ lim, gạch Bát Tràng, ngói mũi ri.

Gác chuông, gác trống được làm theo kiểu chồng diêm hai tầng tám mái với các góc đao cong thanh thoát. Đại bái và hậu cung đều gồm 5 gian, thông gian giữa bằng ống muống. Các bộ vì kèo làm theo kiểu chồng rường kẻ bảy trên bốn hàng chân cột; các góc đao mềm mại. Trong đền trang trí nhiều bức trạm bong, trạm nổi hình tứ linh, hoa lá rất sinh động, mang đậm phong cách nghệ thuật điêu khắc thế kỷ XIX - XX. Hiện trong đền còn lưu giữ nhiều di vật quý, gồm 18 đạo sắc phong phong qua các triều đại từ Phúc Thái thứ 3 (1645) đến đời Khải Định thứ 9 (1924), 18 bức hoành phi, 2 bia đá, 3 chuông đồng, 5 bản thần tích và 6 pho tượng cổ.

Năm 2016, lễ hội đền Và được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia. Lễ hội diễn ra từ ngày 14 đến ngày 17 tháng Giêng hàng năm. Cứ 3 năm một lần, vào các năm Tý, Ngọ, Mão, Dậu, chính quyền địa phương và nhân dân thị xã Sơn Tây và huyện Vĩnh Tường (tỉnh Vĩnh Phúc) lại mở hội chính. Đây là lễ hội lớn nhất của Sơn Tây, thu hút hàng nghìn lượt người tham gia. Ngày rước kiệu Đức Thánh Tản qua sông, đoàn rước khởi hành từ 3 giờ sáng, qua cầu Cộng, tiến vào trung tâm thị xã. Tới vườn hoa trung tâm, các cỗ kiệu quay vòng rồi tiến dọc theo đường Lê Lợi ra bờ sông Hồng. Kiệu được rước lên thuyền, qua sông, sang Đền Ngự Dội; tại đây, các bô lão cử hành lễ Mộc Dục. Người dự hội vui chơi ở bãi sông cho tới chiều, khi nào thấy lá cờ hội gặp gió thổi phất đuôi cờ về phía Nam, thì các cụ làm lễ tế triệu hồi, rước kiệu trở về.

Đền Và còn có lễ hội rằm tháng 9 - lễ hội Đả Ngư. Vào ngày này, nhân dân các thôn  Vân Gia, Mai Trai, Nghĩa Phủ mang dụng cụ đánh bắt cá ra sông để làm việc tế Thánh. Ai bắt được cá trắng to (theo quan niệm, người đó trong năm sẽ gặp nhiều may mắn) thì nộp cho làng; số cá quy định tế Thánh phải đủ 99 con. Tiệc tế cá gồm các món: Luộc, nướng, gỏi và nham chấm, được bày thành 10 mâm, 1 mâm cúng Ông Táo, 9 mâm cúng Tam vị Đức Thánh Tản. Sau khi tế xong, mọi người cùng vui vẻ dự tiệc.

Đền Và là một di sản văn hóa quan trọng trong quần thể di tích xứ Đoài. Nơi đây ghi dấu ấn bàn tay tài hoa của người nghệ sỹ dân gian, lưu giữ những nét văn hóa thống rất trong sáng, đầy thành kính trong tín ngưỡng của người Việt cổ với người anh hùng trị thủy. Vì những giá trị tốt đẹp ấy, Đền Và được Nhà nước xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia năm 1964.

 

 
 
Bản quyền cổng thông tin: UBND thị xã Sơn Tây
Chịu trách nhiệm chính: Trưởng phòng VHTT - UBND thị xã
Địa chỉ: Số 01, phố Phó Đức Chính, phường Lê Lợi, thị xã Sơn Tây, Hà Nội
Số đt: 02433 832 222
Email: pvhtt_sontay@hanoi.gov.vn
 
 

 

Top